Yay Teknikleri

Ayrık ve Bağlı Çalma Nasıl Ayrılır?

16 Haziran 2026 2 dk okuma

Ayrık ve bağlı çalma, yayın yön değiştirme sıklığıyla birbirinden ayrılır. Ayrık icrada her nota kendi yayını alır ve yön her notada değişir; bağlı icrada birkaç nota tek bir yay içinde kalır ve yön değişmez. İkisi aynı pasajda yan yana kullanılır. Ayrım nota üstünde yazılıdır.

Ayrık çalmanın yerleşik adı détaché'dir ve sesin başı ile sonu belirgin durur. Her nota ayrı bir yayla çıktığı için gürlük ve uzunluk tek tek ayarlanabilir, ancak yön değişimlerinin duyulmaması istenir; bilek bu değişimi yumuşatır. Yay boyu nota değerine göre bölünür. Bölüm önceden planlanır.

Bağlı çalmanın adı legato'dur ve sesler arasında boşluk bırakılmaz. Birkaç nota tek yayda kaldığı için yay dağılımı baştan hesaplanır, uzun bir bağda hız düşürülür ve ağırlık sabit tutulur; sol el parmakları ses kesilmeden yer değiştirir. Bağ içinde gürlük de değiştirilebilir. Hesap notaya yazılır.

İki biçim arasındaki ara basamaklar ayrı adlar taşır. Portato aynı yay içinde kalıp her notayı hafifçe ayırır, martelé ise her notayı keskin bir başlangıçla ayrık çalar; legato ile détaché arasındaki bu ara biçimler cümlenin anlatımını taşır. Seçim bestecinin yazısına bağlıdır. İşaretler okunur.

Derste iki biçim boş tellerde ayrı ayrı kurulur ve sonra birleştirilir. Kursiyer dört ayrı notayı dört ayrı yayla, ardından aynı dört notayı tek yayda çalar; iki icra kaydedilip karşılaştırılır. Yön değişimi duyulmaz hâle geldiğinde dağara geçilir. Ölçü, notalar arasındaki boşluktur.

Sık Sorulan Sorular

Bağlı çalarken yay yetmiyor, ne yapılır?

Yay dağılımı baştan hesaplanır ve bağın uzunluğuna göre hız düşürülür. Bağın hangi notasında yayın neresinde olunacağı notaya yazıldığında bu sorun ortadan kalkar.

Détaché ile staccato aynı şey mi?

Détaché her notaya ayrı yay verir ama sesleri kısaltmaz; staccato ise notaları kısaltıp aralarına sessizlik koyar. İkisi ayrı işaretlerle yazılır ve ayrı çalışılır.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | yay teknikleri bölümümüz